Aluminium dat gezet of gelast wordt, vraagt keuzes die al bij de tekening gemaakt moeten worden. De legering die het sterkst is, laat zich het slechtst zetten, en lassen kost sterkte op precies de plek waar de naad zit. Hieronder staat waar u rekening mee houdt.
Sterkte en vervormbaarheid gaan tegen elkaar in
Dit is de kern van de zaak bij aluminium. Legeringen uit de 6000-serie, zoals 6082 in T6, zijn sterk en maatvast maar laten zich moeizaam zetten: het materiaal is hard en scheurt eerder in de buiging.
De 5000-serie, zoals 5754, is minder sterk maar aanzienlijk beter te vervormen en beter te lassen. Voor werk dat gezet of gelast wordt, is dat doorgaans de verstandige keuze.
Kiest u toch 6082 omdat u de sterkte nodig heeft, houd dan rekening met een ruimere buigradius en met de kans dat de buitenzijde van de buiging opruwt. Welke legeringen er zijn staat in ons artikel over de aluminiumsoorten.
Zetten: de radius bepaalt of het lukt
Aluminium vraagt een ruimere buigradius dan staal van dezelfde dikte. Te scherp buigen geeft haarscheurtjes aan de buitenzijde, en die vallen pas op als het te laat is.
Wat u daarnaast in de tekening moet meenemen:
- De buigrichting ten opzichte van de walsrichting. Buigen dwars op de walsrichting gaat beter dan in de lengterichting. Bij krappe radii scheelt dat het verschil tussen goed en gescheurd.
- De maat over de buiging. De vlakke uitslag is niet de som van de zijden, want in de buiging zit rek. Wie de uitslag zelf tekent, moet de buigaftrek verwerken die bij de gebruikte kantbank en radius hoort.
- Ruimte rond de buiging. Een gat te dicht bij een buiglijn vervormt mee tot een ovaal. Houd afstand aan, of laat het gat na het zetten boren.
- Veerterug. Aluminium veert na het buigen meer terug dan staal, en dat wordt bij de instelling gecompenseerd.
Kanten en zetten doen wij niet zelf, dat regelen wij via een vaste partner. Meld het dus bij de aanvraag, want dan kunnen wij de uitslag en de buigaftrek met hen afstemmen in plaats van dat u ertussen zit.
Lassen kost sterkte in de zone rond de naad
Aluminium verliest bij het lassen sterkte in de warmte-invloedzone, het gebied direct naast de naad. Bij de 6000-serie is dat effect het grootst, omdat die zijn sterkte uit een warmtebehandeling haalt die door het lassen deels ongedaan wordt gemaakt.
Dat betekent niet dat u niet kunt lassen. Het betekent dat u moet rekenen met de sterkte ná het lassen, en dat u de naad bij voorkeur niet op de zwaarst belaste plek legt.
Bij de 5000-serie is het verlies kleiner, wat een tweede reden is om die te kiezen voor gelast werk.
Krimp en maatvoering
Een lasnaad krimpt bij het afkoelen en trekt de delen naar elkaar toe. Aluminium zet ongeveer twee keer zo sterk uit als staal, dus die krimp is navenant groter.
Geef daarom aan welke maten ná het lassen moeten kloppen. Bij een gelaste samenstelling is de maat van de losse delen niet de maat van het geheel. Kritische gaten kunt u het beste na het lassen laten boren, want dan is de krimp geweest. Wij boren, verzinken en tappen tot M16 in eigen huis.
Ontwerp de opbouw in
Een paar dingen die het werk merkbaar makkelijker maken en bij het snijden vrijwel niets kosten:
- Positioneerlipjes en bijpassende uitsparingen, zodat delen vanzelf op hun plek vallen.
- Voldoende toegang voor de toorts, want een naad waar niets bij kan wordt geen goede naad.
- Strakke toleranties op de aansluitende maten en ruimer op de rest, zodat de delen goed op elkaar passen.
- Doorlopende naden in plaats van onderbroken lassen bij onderdelen die buiten komen.
Wat wij nodig hebben
- De vlakke uitslag als DXF, of het 3D-model als de uitslag nog gemaakt moet worden.
- Het STEP-model van de samenstelling, zodat wij zien hoe het in elkaar valt.
- De legering en de toestand voluit, dus bijvoorbeeld 5754 H111.
- Waar de buiglijnen zitten, met de gewenste radius en de buigrichting.
- Welke maten na het zetten of lassen moeten kloppen.
- Of naden en buigingen in het zicht blijven.
Die uitslag is het punt waar het het vaakst misgaat. Levert u een uitslag aan die met een andere buigaftrek is gemaakt dan de partner hanteert, dan klopt de eindmaat niet. Stuur bij twijfel het 3D-model mee, dan stemmen wij het af.
Veelgestelde vragen
Welke aluminiumlegering laat zich het beste zetten?
De 5000-serie, met 5754 als meest gebruikte. De 6000-serie is sterker maar harder en scheurt eerder in de buiging, zeker bij een krappe radius.
Wordt er zelf gezet?
Nee, kanten en zetten regelen wij via een vaste partner. Wij snijden de uitslag en stemmen de buigaftrek met hen af, zodat u één aanspreekpunt houdt.
Waarom scheurt mijn aluminium bij het buigen?
Meestal door een te krappe radius, of doordat er in de walsrichting is gebogen in plaats van dwars erop. Bij hardere legeringen is de marge kleiner.
Verliest aluminium sterkte door lassen?
Ja, in de zone rond de naad. Bij de 6000-serie is dat effect groter dan bij de 5000-serie. Reken met de sterkte na het lassen en leg de naad niet op de zwaarst belaste plek.
Moet ik gaten voor of na het zetten laten maken?
Gaten dicht bij een buiglijn vervormen mee, dus die kunt u beter na het zetten laten boren. Gaten verder van de buiging kunnen prima meteen meegesneden worden.
Heeft u aluminium werk dat gezet of gelast wordt? Stuur de DXF met het STEP-model, de legering en de buiglijnen via ons contactformulier of bel 0522 201 714.